Werkt een warmtepomp wel goed bij vriesweer? Alles over rendement in de winter

Kort samengevat

Een lucht-water warmtepomp blijft werken bij vriesweer, omdat er zelfs in koude lucht nog warmte zit. Veel moderne toestellen verwarmen tot -20 °C of lager, afhankelijk van het model. Hoe kouder het buiten is, hoe meer elektriciteit de warmtepomp nodig heeft om dezelfde warmte te leveren: het rendement of de COP daalt. In een goed geïsoleerde woning met vloerverwarming of lagetemperatuurradiatoren blijft de warmtepomp ook in de winter zuinig werken. Een correcte dimensionering op basis van een warmteverliesberekening zorgt ervoor dat de elektrische bijverwarming zelden moet bijspringen.

Een warmtepomp werkt vergelijkbaar met een koelkast, maar dan omgekeerd. De buitenunit haalt warmte uit de buitenlucht via een koelmiddel dat al bij zeer lage temperaturen verdampt. Een compressor brengt dat koelmiddel op een hogere temperatuur, waarna de warmte via een warmtewisselaar wordt afgegeven aan het water van je centrale verwarming. Zo verwarmt een lucht-water warmtepomp je vloerverwarming of radiatoren en vaak ook je sanitair warm water.

Ook bij vriesweer zit er warmte in de lucht. Lucht van -10 °C bevat nog altijd energie die de warmtepomp kan benutten. Het toestel moet alleen harder werken om die warmte uit de koude lucht te halen.

Bij welke buitentemperatuur een warmtepomp stopt met werken, hangt af van het type en het merk. Veel moderne lucht-water warmtepompen blijven verwarmen tot -20 °C of zelfs lager. De exacte ondergrens vind je in de technische fiche van het toestel. In België zijn periodes met strenge vorst bovendien meestal beperkt tot enkele dagen per stookseizoen.

Een tweede vraag is tot welke temperatuur een warmtepomp het water kan verwarmen. Voor vloerverwarming volstaat een aanvoertemperatuur van ongeveer 35 °C. Radiatoren hebben vaak 50 °C tot 55 °C nodig. Sommige moderne toestellen met een natuurlijk koelmiddel halen 65 °C of meer, waardoor ze ook geschikt zijn voor woningen met bestaande radiatoren. Hoe hoger de aanvoertemperatuur, hoe lager het rendement.

Het rendement van een warmtepomp druk je uit met de COP (Coefficient of Performance). Een COP van 4 betekent dat de warmtepomp met 1 kWh elektriciteit 4 kWh warmte levert. Die COP geldt telkens voor één buitentemperatuur en één aanvoertemperatuur. De SCOP is het gemiddelde rendement over het hele stookseizoen en geeft dus een realistischer beeld. Voor een lucht-water warmtepomp ligt de SCOP doorgaans tussen 3,5 en 4,5.

Bij vriesweer daalt de COP, omdat het temperatuurverschil tussen de buitenlucht en het verwarmingswater groter wordt. Toch blijft een warmtepomp ook bij -7 °C doorgaans meer warmte leveren dan hij aan elektriciteit verbruikt. Daarom is een warmtepomp over het hele jaar bekeken een stuk efficiënter dan een elektrische verwarming of een gasketel.

Het ontdooien van de buitenunit

Bij temperaturen rond het vriespunt en een hoge luchtvochtigheid kan er ijs vormen op de buitenunit. De warmtepomp schakelt dan kort over op een ontdooicyclus. Je ziet soms wat stoom rond het toestel, en het verwarmen pauzeert even. Dat is normaal en hoort bij de werking. Zorg wel dat het condenswater goed kan weglopen, zodat het niet bevriest.

Elektrische bijverwarming

Veel warmtepompen hebben een elektrische bijverwarming of weerstand die bijspringt bij extreme kou. Die weerstand verbruikt veel stroom, dus je wil dat hij zo weinig mogelijk aanslaat. Een warmtepomp die correct is gedimensioneerd op basis van een warmteverliesberekening, dekt bijna de volledige warmtevraag zelf.

Wil je weten of jouw woning klaar is voor een warmtepomp? We geven je graag advies op maat.

• Verwarm op lage temperatuur: elke graad lagere aanvoertemperatuur verbetert het rendement. Vloerverwarming of grote radiatoren zijn ideaal.
• Zorg voor goede isolatie: in een goed geïsoleerde woning is de warmtevraag lager en hoeft de warmtepomp minder hard te werken.
• Gebruik een weersafhankelijke regeling: de warmtepomp past de watertemperatuur dan automatisch aan de buitentemperatuur aan.
• Beperk de nachtverlaging: een warmtepomp werkt het efficiëntst met een constante temperatuur. Een koude woning ’s ochtends snel opwarmen kost meer energie.
• Hou de buitenunit vrij: verwijder sneeuw, bladeren en vuil, zodat de lucht vrij kan circuleren.
• Laat je warmtepomp onderhouden: een jaarlijkse controle houdt het rendement hoog.

Ook een lucht-lucht warmtepomp of airco met verwarmingsfunctie werkt bij vorst. Ze verwarmt de lucht in een ruimte rechtstreeks en is vooral interessant als bijverwarming of voor afzonderlijke ruimtes. Een lucht-water warmtepomp verwarmt je hele woning via de centrale verwarming en zorgt vaak ook voor sanitair warm water. Lees meer in ons artikel over het verschil tussen een lucht-lucht en een lucht-water warmtepomp. Een water-water of bodemwarmtepomp heeft minder last van vriesweer, omdat de bodemtemperatuur stabieler is, maar vraagt een grotere investering.

Of een warmtepomp ook in de winter goed presteert, hangt vooral af van je woning. Een goed geïsoleerde woning met vloerverwarming of lagetemperatuurradiatoren is ideaal. Bij een matig geïsoleerde woning met enkele kleine radiatoren is een grondige analyse nodig. In dat geval kan een hybride oplossing met een gasketel of een gefaseerde renovatie een tussenstap zijn. Vergeet ook de premies niet: in Vlaanderen kan je voor een warmtepomp Mijn VerbouwPremie aanvragen.

Vraag je een offerte aan voor een warmtepomp? Wij maken altijd een grondige warmteverliesberekening om het toestel perfect af te stemmen op jouw woning. Zo ben je absoluut zeker van het hoogste rendement, zelfs bij vriesweer.

Regelmatig onderhoud houdt je warmtepomp efficiënt. Tijdens een onderhoud worden onder andere de warmtewisselaars, filters, elektrische aansluitingen en prestaties van het systeem gecontroleerd. Met een onderhoudscontract hoef je daar zelf niet meer aan te denken.

Bij welke temperatuur stopt een warmtepomp met werken?

Dat hangt af van het model. Veel moderne lucht-water warmtepompen werken tot -20 °C of lager. De ondergrens vind je in de technische fiche.

Hoe efficiënt is een warmtepomp in de winter?

Het rendement daalt bij lagere buitentemperaturen, maar een warmtepomp levert ook bij vriesweer doorgaans meer warmte dan hij aan elektriciteit verbruikt. Over het hele stookseizoen ligt de SCOP van een lucht-water warmtepomp meestal tussen 3,5 en 4,5.

Kan een warmtepomp mijn woning warm houden bij strenge vorst?

Ja, als het toestel correct gedimensioneerd is en je woning voldoende geïsoleerd is. Op de koudste dagen kan de elektrische bijverwarming kort bijspringen.